Grupa Ekspertów ONZ

ds. Nazw Geograficznych

(UNGEGN)


Zagadnienie standaryzacji nazw geograficznych posiada zarówno aspekt wewnątrzpaństwowy, jak i międzynarodowy. Stałe wysiłki mające na celu standaryzację nazw geograficznych do użytku międzynarodowego wiążą się głównie z działalnością ONZ, gdyż jednolite stosowanie nazw miejscowości i obiektów fizjograficznych jest zasadniczym elementem skutecznego komunikowania się na całym świecie.

 

Już w pierwszych latach działalności w ONZ dostrzeżono problemy wynikające z braku standaryzacji nazw geograficznych. W 1948 roku Rada Gospodarcza i Społeczna ONZ dyskutowała nad problemem standaryzacji nazw geograficznych w odniesieniu do stosowania nazewnictwa w kartografii. Z jej inicjatywy w 1955 r. odbyła się pierwsza Regionalna Konferencja Kartograficzna dla Azji i Pacyfiku, na której poruszano również zagadnienia standaryzacji nazw geograficznych. Po konferencji niektóre kraje i organizacje zwróciły się do Sekretarza Generalnego ONZ o powołanie ciała doradczego w zakresie standaryzacji nazw geograficznych.

23 kwietnia 1959 r. Rada Gospodarcza i Społeczna ONZ przyjęła rezolucję o powołaniu małej grupy ekspertów mających się spotykać i zapewniać rekomendacje w zakresie standaryzacji nazw geograficznych na poziomie narodowym i międzynarodowym. Spotkania tej grupy ekspertów (pierwsze odbyło się w czerwcu 1960 roku, drugie w marcu 1966 r.) zaowocowały zorganizowaniem w 1967 roku pierwszej Konferencji ONZ w sprawie Standaryzacji Nazw Geograficznych. Pierwsza rezolucja tej konferencji zarekomendowała Radzie Gospodarczej i Społecznej ONZ powołanie „Stałego Komitetu Ekspertów ONZ ds. Nazw Geograficznych”. Rada 31 maja 1968 przyjęła rezolucję powołującą komitet, któremu nadano nazwę „Grupa Ekspertów ad hoc ds. Nazw Geograficznych”. Na wniosek rezolucji przyjętej na drugiej Konferencji ONZ w sprawie Standaryzacji Nazw Geograficznych w 1972 r., Rada decyzją z 4 maja 1973 r. zmieniła nazwę grupy na obowiązującą do tej pory – „Grupa Ekspertów ONZ ds. Nazw Geograficznych” (United Nations Group of Experts on Geographical Names – UNGEGN).

 

Cele UNGEGN:

  • Podkreślanie wagi standaryzacji nazw geograficznych na poziomie narodowym i międzynarodowym oraz przedstawianie korzyści wynikających z takiej standaryzacji
  • Zbieranie rezultatów prac organów krajowych i międzynarodowych odnośnie standaryzacji nazw geograficznych oraz ułatwianie rozpowszechniania tych rezultatów wśród państw członkowskich ONZ
  • Badanie i proponowanie zasad, polityki i metod odpowiednich dla rozwiązywania problemów narodowej i międzynarodowej standaryzacji
  • Odgrywanie aktywnej roli, poprzez wspomaganie dostarczania pomocy naukowej i technicznej, w szczególności dla krajów rozwijających się, w celu tworzenia mechanizmów narodowej i międzynarodowej standaryzacji nazw geograficznych
  • Dostarczanie środków dla kontaktów i współpracy wśród państw członkowskich oraz pomiędzy państwami członkowskimi a organizacjami międzynarodowymi w zakresie prac związanych ze standaryzacją nazw geograficznych
  • Realizowanie zadań wyznaczanych rezolucjami przyjętymi na Konferencjach ONZ w sprawie Standaryzacji Nazw Geograficznych

Działania UNGEGN

  • Rozwijanie procedur oraz ustanawianie mechanizmów standaryzacji w odpowiedzi na potrzeby narodowe i szczególne wnioski
  • Podejmowanie prac przygotowawczych dla okresowych międzynarodowych konferencji w sprawie standaryzacji nazw geograficznych, zapewnianie kontynuacji aktywności pomiędzy konferencjami oraz zapewnianie kierownictwa przy wdrażaniu rezolucji podjętych na konferencjach
  • Wspieranie dyskusji i badań dotyczących praktycznych i teoretycznych działań odnośnie standaryzacji
  • Koordynowanie działalności sekcji lingwistyczno-regionalnych utworzonych w celu dalszych prac na poziomie narodowym, wspieranie aktywnego udziału państw i sekcji oraz promowanie jednolitości podejmowanych prac
  • Tworzenie niezbędnych dodatkowych struktur uzupełniających prace sekcji i współpracujących w zakresie spraw wykraczających poza zakres działalności sekcji
  • Rozwój stosownych programów wspomagania poszczególnych państw lub ich grup w celu osiągania standaryzacji w przypadku jej braku
  • Zawracanie uwagi przedsiębiorstwom kartograficznym na znaczenie stosowania zestandaryzowanych nazw geograficznych
  • Utrzymywania kontaktów z organizacjami międzynarodowymi, których zakres działania jest związany z zakresem działań UNGEGN oraz wspieranie sekcji lingwistyczno-regionalnych w uczestniczeniu w regionalnych konferencjach ONZ lub innych konferencjach kartograficznych
  • Współpraca na możliwie najwyższym szczeblu narodowym, międzynarodowym i w ramach ONZ odnośnie toponimii i kartografii
  • Udostępnianie zasad standaryzacji oraz zestandaryzowanych nazw geograficznych jako praktycznych informacji możliwie szerokim odbiorcom poprzez wszelkie dostępne media

Bieżąca działalność UNGEGN

  • Promowanie tworzenia gazeterów narodowych
  • Promowanie opracowywania narodowych wykazów egzonimów
  • Zalecanie opracowywania wykazów nazw państw w narodowych językach
  • Promowanie nazewnictwa w językach rdzennej ludności oraz w językach mniejszości
  • Zalecanie opracowywania przewodników toponimicznych
  • Opracowywanie zasad latynizacji
  • Opracowywanie terminologii związanej ze standaryzacja nazw geograficznych
  • Organizowanie kursów toponimicznych

Grupa Ekspertów ONZ ds. Nazw Geograficznych została w 1972 roku oficjalnie podzielona na sekcje lingwistyczno-regionalne (nieformalny podział istniał już nieco wcześniej). Utworzono wtedy 14 takich sekcji. W czasie następnych Konferencji tworzono kolejne sekcje, bądź modyfikowano nazwy dotychczas istniejących. Obecnie istnieją 24 sekcje, a każdy kraj sam wybiera w jakiej sekcji lub sekcjach chce uczestniczyć:

  • Sekcja Afryki Środkowej
  • Sekcja Afryki Wschodniej
  • Sekcja Afryki Południowej
  • Sekcja Afryki Zachodniej
  • Sekcja Języka Arabskiego
  • Sekcja Azji Wschodniej (poza Chinami)
  • Sekcja Azji Południowo-Wschodniej
  • Sekcja Azji Południowo-Zachodniej (poza Językiem Arabskim)
  • Sekcja Bałtycka
  • Sekcja Celtycka
  • Sekcja Chińska
  • Sekcja Języka Holenderskiego i Niemieckiego
  • Sekcja Europy Środkowo-Wschodniej i Południowo-Wschodniej
  • Sekcja Wschodniego Morza Śródziemnego (poza Językiem Arabskim)
  • Sekcja Europy Wschodniej, Azji Północnej i Środkowej
  • Sekcja Języka Francuskiego
  • Sekcja Indii
  • Sekcja Ameryki Łacińskiej
  • Sekcja Nordycka
  • Sekcja Południowo-Zachodniego Pacyfiku
  • Sekcja Języka Portugalskiego
  • Sekcja Romano-Helleńska
  • Sekcja Zjednoczonego Królestwa
  • Sekcja Stanów Zjednoczonych i Kanady

W ramach UNGEGN powoływane są grupy robocze do realizacji specjalnych zadań.

Obecnie działa dziesięć Grup Roboczych:

  • Grupa Robocza ds. Nazw Państw
  • Grupa Robocza ds. Baz Danych Toponimicznych i Gazeterów
  • Grupa Robocza ds. Terminologii Toponimicznej
  • Grupa Robocza ds. Reklamy i Finansów
  • Grupa Robocza ds. Systemów Latynizacji
  • Grupa Robocza ds. Szkoleń Toponimicznych
  • Grupa Robocza ds. Oceniania i Wdrażania
  • Grupa Robocza ds. Egzonimów
  • Grupa Robocza ds. Wymowy
  • Grupa Robocza ds. Nazw Geograficznych jako Dziedzictwa Kulturowego (do 2012 r. jako Grupa Robocza ds. Promowania Zapisywania i Stosowania Nazw Geograficznych Autochtonicznych, Mniejszościowych i Regionalnych Grup Językowych)

Dwie grupy robocze (ds. nazw obiektów podmorskich i morskich oraz ds. pozaziemskich nazw topograficznych) zostały natomiast zlikwidowane. Obok grup roboczych w UNGEGN istnieje także zespół zadaniowy dla Afryki oraz zespół koordynujący prace nad przewodnikami toponimicznymi.

 

Broszura informacyjna UNGEGN