VIII Konferencja ONZ w sprawie Standaryzacji
Nazw Geograficznych i XXI Sesja UNGEGN




VIII Konferencja ONZ w sprawie Standaryzacji Nazw Geograficznych odbyła się w dniach 27 sierpnia - 5 września 2002 r. w siedzibie Ministerstwa Spraw Zagranicznych Niemiec w Berlinie. W Konferencji uczestniczyło ok. 400 przedstawicieli lub obserwatorów z 90 krajów, specjalistycznych agencji, Międzynarodowej Organizacji Hydrograficznej (IHO), Międzynarodowej Organizacji Standardów (ISO), Międzynarodowej Asocjacji Kartograficznej (ICA), Międzynarodowej Unii Geograficznej (IGU), Międzynarodowego Handlowego Stowarzyszenia Kartograficznego (IMTA) oraz Banku Światowego.
W dniach 26 sierpnia i 6 września 2002 r. miała miejsce Sesja Grupy Ekspertów ONZ do spraw Nazw Geograficznych - UNGEGN.



Delegacja polska uczestniczyła w Sesji i Konferencji w składzie: prof. dr hab. Ewa Wolnicz-Pawłowska (wiceprzewodnicząca Komisji Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Polski - KSNG), przewodnicząca delegacji, mgr Izabella Krauze-Tomczyk (GUGiK, sekretarz KSNG), prof. dr hab. Janusz Gołaski (członek KSNG, Akademia Rolnicza w Poznaniu), doc. dr hab. Barbara Czopek-Kopciuch (Instytut Języka Polskiego PAN w Krakowie). Delegacja w powyższym składzie otrzymała pełnomocnictwo Ministra Spraw Zagranicznych RP do uczestniczenia w Sesji i Konferencji ONZ oraz została akredytowana w ONZ za pośrednictwem Stałego Przedstawicielstwa Polski przy Organizacji Narodów Zjednoczonych.
Na inauguracyjnej sesji plenarnej w dniu 27 sierpnia obrady otworzył Dyrektor Wydziału Statystycznego Departamentu do spraw Ekonomiczno-Socjalnych ONZ Hermann Habermann. Ze słowem powitalnym wystąpili kolejno: H. E. Otto Schily - Minister Spraw Wewnętrznych Niemiec, Sergei Ordzhonikidze - zastępca Sekretarza Generalnego i Dyrektor Generalny Oddziału ONZ w Genewie, Gunter Plenger - Sekretarz Stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych Niemiec, Klauss Wiwerent - Burmistrz Berlina i przewodniczący Drugiej Izby Parlamentu. Uczczona została pamięć zasłużonych w pracy UNGEGN ekspertów zmarłych w okresie od ostatniej Konferencji, m. in. Profesora Jerzego Kondrackiego wieloletniego przewodniczącego Komisji Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Polski.



Na przewodniczącego Konferencji został wybrany Klaus-Henning Rosen, a w skład prezydium weszli: zastępcy przewodniczącego - David Munro (Wielka Brytania) i Atoui Brahim (Algieria), główny redaktor: Helen Kerfoot (Kanada).
Porządek obrad obejmował 22 punkty. Tak jak na poprzedniej Konferencji przyjęto prowadzenie obrad w formie sesji plenarnych oraz posiedzeń 3 komitetów technicznych.
Obrady plenarne odbyły się w dniach 27-28 sierpnia i 3-5 września i obejmowały zagadnienia, które dotyczyły w głównej mierze przedstawienia przez poszczególne państwa raportów narodowych i sprawozdań Sekcji Regionalnych UNGEGN o działalności w zakresie standaryzacji nazw geograficznych od VII Konferencji w Nowym Jorku (1998 r.). W tej części obrad przedstawiony został "Raport narodowy o działalności w zakresie standaryzacji nazw geograficznych w Polsce w latach 1998-2002" (Izabella Krauze-Tomczyk).

Obrady I Komitetu: Programy Narodowe w dniu 29 sierpnia, pod przewodnictwem
N. Kadmona (Izrael), obejmowały dwa punkty porządku dnia: standaryzacja narodowa
i egzonimy. Na tym posiedzeniu delegacja polska przedstawiła następujące referaty:
- "Problemy standaryzacji nazw wodnych" (Ewa Wolnicz-Pawłowska)
- "Nazwy geograficzne w kulturze narodowej" (Ewa Wolnicz-Pawłowska)
- "Adaptacja niemieckich nazw miejscowych" (Barbara Czopek-Kopciuch)
Ponadto został zaprezentowany (Izabella Krauze-Tomczyk) wydany w 2002 r. przez GUGiK "Polski przewodnik toponimiczny dla wydawców map i innych użytkowników" w wersji angielskiej p.t. The Polish Toponymic Guidelines of Poland for Map Editors and Other Users, który otrzymali uczestnicy Konferencji jako załącznik do referatu oraz dodatkowo przewodnik w wersji rosyjskiej Pol'skoje toponimičeskoje rukovodstvo dla izdatelej kart i drugih potrebitelej.
II Komitet: Programy Techniczne, któremu przewodniczył R. Flynn (USA) w dniu 30 sierpnia, zajmował się bazami danych toponimicznych. Polska przedstawiła referat p.t. "Cechy charakterystyczne obiektów nazewniczych oraz ich dynamika" (Janusz Gołaski).
W ramach posiedzeń III Komitetu: Międzynarodowe Programy i Wymiana,
w dniu 2 września, które prowadził F. Ormeling (Holandia), omawiano następujące zagadnienia: raporty o programach wspomagających dotyczących wymowy nazw, obiekty wykraczające poza suwerenność jednego kraju, systemy pisma, edukacja, praktyka i współpraca międzynarodowa w zakresie toponimiki oraz nazwy państw. Sylvie Leyeune jako koordynator Grupy Roboczej przedstawiła poprawiony i uzupełniony wykaz nazw państw w ich językach oficjalnych oraz angielskim, francuskim i hiszpańskim.
Podczas Konferencji odbywały się spotkania Sekcji Regionalnych i Grup Roboczych UNGEGN. Delegacja polska uczestniczyła w posiedzeniu Sekcji Regionalnej ONZ Europy Środkowo-Wschodniej i Południowo-Wschodniej oraz Sekcji Regionalnej Bałtyckiej, na którą została zaproszona przedstawicielka GUGiK.
Na posiedzeniu Grupy Roboczej Nazwy Państw przedstawicielka GUGiK Izabella Krauze-Tomczyk, która jest członkiem tej grupy złożyła sprawozdanie z prowadzonych przez nią prac dotyczących opracowywania wersji rosyjskiej do wykazu nazw ONZ.
W ramach Konferencji zorganizowana została Wystawa Techniczna, na którą składały się: Wystawa Tematyczna, Wystawa Narodowa i Wystawa Komercyjna.

Na końcowej sesji plenarnej w dniach 3 i 5 września obrady poświęcone były sprawom wprowadzenia w życie rezolucji ONZ w zakresie standaryzacji nazw geograficznych, spotkaniom i konferencjom krajowym i międzynarodowym, w tym UNGEGN i Sekcjom Regionalnym, przygotowaniom do IX Konferencji ONZ oraz przyjęciu raportu końcowego i rezolucjom. Przyjęto wstępny porządek obrad IX Konferencji, która odbędzie się
w 2007 roku.

XXI Sesja Grupy Ekspertów do spraw Nazw Geograficznych (UNGEGN)

W dniach 26 sierpnia i 6 września (dzień przed i po zakończeniu VIII Konferencji) odbyła się XXI Sesja UNGEGN. Obrady otworzył przewodniczący UNGEGN, Peter Raper (RPA). Zgodnie z przyjętym porządkiem obrad posiedzenie w dniu 26 sierpnia poświęcone było w głównej mierze sprawom związanym z organizacją VIII Konferencji oraz sprawozdaniom Grup Roboczych UNGEGN za okres od VII Konferencji w Nowym Jorku (1998 r.). Sprawozdania złożyli przewodniczący Grup Roboczych:
Nazwy Państw - S. Leyeune (Francja)
Terminologia Toponimiczna - N. Kadmon (Izrael)
Systemy Romanizacji - P. Päll (Estonia)
Reklama i Finanse - D. Munro (Wielka Brytania)
Bazy Danych Toponimicznych i Gazetery - R. Flynn (USA)
Kursy Toponimiczne - F. Omelling (Holandia)
Ocena i Realizacja - Ki-Suk Lee (Korea)
oraz J. Sievers (Niemcy) przedstawił raport UNGEGN o współpracy z Komitetem Naukowym Badań Antarktyki (SCAR).
W dalszej części obrad omawiana była sprawa drugiego wydania (zaktualizowanego i poprawionego) publikacji p.t. "Documents on Geographical Names" opracowanej przez P. Rapera. Został przyjęty projekt rezolucji w tej sprawie.
Na sesji w dniu 6 września, po zakończeniu VIII Konferencji, zostały wybrane władze UNGEGN na okres 5 lat (do IX Konferencji) w następującym składzie: Helen Kerfoot (Kanada) - przewodnicząca, Atoui Brahim (Algieria) - zastępca przewodniczącej, Brian Goodchild (Australia) - sprawozdawca oraz drugi zastępca przewodniczącej - Jörn Sievers (Niemcy) i drugi sprawozdawca - Donald Mac Giolla Easpaing (Irlandia). Następnie złożono podziękowanie ustępującym władzom, a w szczególności P. Raparowi, który pełnił funkcję przewodniczącego przez 3 kadencje.
W dalszej części obrad omawiane były sprawy związane ze statutem UNGEGN oraz wprowadzeniem w życie rezolucji przyjętych na VIII Konferencji. Do realizacji przyszłych zadań powołano dwie nowe Grupy Robocze (oprócz wyżej wymienionych 7 Grup Roboczych już działających), a mianowicie: Grupę Roboczą Egzonimy i Grupę Roboczą Wymowa. Koordynatorzy prac w tych grupach zostaną ustaleni w trybie roboczym. Przyjęto następnie porządek obrad XXII Sesji UNGEGN oraz zaplanowano jej posiedzenie w 2004 roku.
W związku z zakończeniem 5-letniej kadencji zostali wybrani nowi koordynatorzy
22 Sekcji Regionalnych UNGEGN na lata 2002-2007. Koordynatorem Sekcji Regionalnej Europy Środkowo-Wschodniej i Południowo-Wschodniej, do której należy Polska, zostały Czechy (Pavel Bohač). Do Grupy Roboczej Nazwy Państw weszła ponownie Izabella Krauze-Tomczyk.


WYSTAWA NAZEWNICTWA GEOGRAFICZNEGO
NA VIII KONFERENCJI ONZ
W SPRAWIE STANDARYZACJI NAZW GEOGRAFICZNYCH
W BERLINIE


W ramach VIII Konferencji ONZ i XXI Sesji UNGEGN została zorganizowana w dniach 27 sierpnia - 5 września 2002 r. w gmachu obrad wystawa techniczna, której celem było przedstawienie wagi problemu standaryzacji nazw geograficznych, obejmująca: Wystawę Tematyczną, Wystawę Narodową i Wystawę Komercyjną. Była to pierwsza tego rodzaju wystawa towarzysząca Konferencji ONZ. Uroczystego otwarcia wystawy w dniu 27 sierpnia br. w gmachu Ministerstwa Spraw Zagranicznych - w obecności Zastępcy Sekretarza Generalnego ONZ S.Ordzhonikidze i Ministra Spraw Wewnętrznych Niemiec O. Schily - dokonała Pani Brigitte Zypries Sekretarz Stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych.

Wystawę Tematyczną zorganizowano pod hasłem: Preserving the past - linking to the future, której celem było przedstawienie genezy i rozwoju historycznego nazw geograficznych poprzez stulecia, a także pokazanie korzyści dla społeczeństwa i gospodarki ze standaryzacji nazw geograficznych. Tematyka wystawy została ujęta w 6-ciu następujących działach:
I. Historia i zmiany nazw geograficznych (9 plansz wystawowych) - zaprezentowano tu aspekty historyczne, rozwój i zmiany w nazwach geograficznych (koordynator tematyczny: Isolda Hausner - Australia);
II. Obszary wielojęzyczne (9 plansz wystawowych) - przedstawiono praktyczne stosowanie nazw geograficznych mniejszości narodowych na obszarach wielojęzycznych (koordynator: Ferjan Ormeling - Holandia);
III. Systemy latynizacji (4 plansze wystawowe) - zwrócono uwagę na problemy transkrypcji na alfabet łaciński (koordynator: Peter Päll - Estonia);
IV. Egzonimy (6 plansz wystawowych) - problematyka związana ze stosowaniem egzonimów i ich nadużywaniem (koordynator: Roman Stani-Ferte - Austria);
V. Wymowa (3 plansze wystawowe) - przedstawiono aspekty wymawiania nazw geograficznych i związane z tym problemy (koordynator: Ronald Heinemann - Niemcy);
VI. Osobliwości (Curiosities) (9 plansz wystawowych) - przedstawiono osobliwości jakie kryją w sobie nazwy geograficzne (koordynator: Martin Gurtner - Szwajcaria);
W tym dziale organizatorzy przewidzieli nagrody za najciekawszą prezentację.

W Wystawie Narodowej uczestniczyły 33 kraje (Norwegia, Grecja, Nepal, Iran, Łotwa, Polska, Austria, Katar, Arabia Saudyjska, Algieria, Japonia, Sudan, Cypr, Tanzania, Izrael, Chiny, Nowa Zelandia, Czechy, Francja, Szwajcaria, Rosja, Peru, Demokratyczna Republika Korei, Niemcy, Słowenia, Rumunia, Madagaskar, Wielka Brytania, Szwecja, Macedonia, USA, Estonia, Kanada) spośród 90 biorących udział w Konferencji. Poszczególne państwa miały możliwość przedstawienia dorobku w zakresie standaryzacji nazw geograficznych prezentując publikacje nazewnicze, opracowania kartograficzne, jak również struktury władz normalizacyjnych w swoich krajach.
Uczestnicy wystawy prezentowali prace w formie posterów (na planszy), wyłożonych eksponatów takich jak gazetery narodowe, mapy i atlasy (w gablotach i na stołach) oraz prezentacji komputerowych.
Ekspozycja przygotowana przez Główny Urząd Geodezji i Kartografii p.t. "Dorobek Polski w zakresie standaryzacji nazw geograficznych" obejmowała następujące działy tematyczne przedstawione w formie posteru:

- Historyczne źródła nazewnictwa geograficznego

- Polskie oficjalne organy nazewnicze

- Publikacje standaryzowanych nazw na mapach

i przedstawione zostały w formie posteru.
W gablotach zaś wystawione zostały nasze publikacje w dwóch działach z wyodrębnieniem:
- wydawnictw standaryzowanych i innych publikacji komisji nazewniczych
- geograficzno-kartograficznych i lingwistycznych źródeł pomocniczych w pracach standaryzacyjnych.

Wystawa Komercyjna, której tematem było nazewnictwo geograficzne w systemach informacji geograficznej i kartografii komputerowej. Zorganizowana została w dniach 27-29 sierpnia 2002 r. Celem tej wystawy było przedstawienie znaczenia nazw geograficznych w opracowaniach cyfrowych poprzez zaprezentowanie:
- opracowań kartograficznych i produktów GIS związanych z nazwami geograficznymi;
- wprowadzenie nazw geograficznych do baz danych i pozyskiwanie tych nazw z baz danych oraz pozyskiwanie danych zawierających nazwy przy wykorzystaniu Internetu;
- zautomatyzowanie wybierania i umieszczania nazw geograficznych na mapach w powiązaniu ze skalą mapy;
Na Wystawie Komercyjnej zaprezentowały się firmy niemieckie: ASRI Geoinformatik GmbH, Westermann Schulatlas Verlag, Technologiezentrum der Universität Bremen (TZI) oraz firma z Berna (Szwajcaria) - Universal Postal Union.



Dużym wyróżnieniem dla Polski było otrzymanie nagrody na wystawie. W dniu 2 września jury w składzie: Jörn Sivers (Niemcy) - przewodniczący Komitetu Organizacyjnego Konferencji, Martin Gurtner (Szwajcaria) - koordynator tematyczny wystawy oraz Jego Ekscelencja Tullio Pali - przedstawiciel Watykanu przyznało Polsce pierwszą nagrodę w wystawie tematycznej w dziale "Curiosities" za eksponat p.t. "Kobieta w polskiej Toponomastyce" (zdjęcie pow.). Laureatami drugiej i trzeciej nagrody zostali Izrael i Nowa Zelandia. Dyplom honorowy został wręczony przedstawicielce GUGiK podczas obrad VIII Konferencji.
Należy podkreślić, że Wystawa Tematyczna i Wystawa Narodowa były bardzo interesujące i odniosły duży sukces na VIII Konferencji ONZ. Postanowiono zaprezentować je na Międzynarodowej Konferencji Kartograficznej (MAK) w sierpniu 2003 r. w Durbanie (RPA), na Międzynarodowym Kongresie Geograficznym w 2004 r. w Glasgow (Wielka Brytania) oraz Międzynarodowym Kongresie Onomastycznym (ICOS) w Pizie w 2005 roku.