Zmiany w polskim nazewnictwie świata

 

Zmiany wprowadzone na XIX posiedzeniu Komisji
(
23 lutego 2005 roku)

Komisja Ortograficzno-Onomastyczna Rady Języka Polskiego na wniosek Komisji Standaryzacji Nazw Geograficznych rozstrzygnęła kilka kwestii dotyczących pisowni małą lub wielką literą określników rodzajowych typu morze, zatoka, góra, wyżyna itd., wchodzących w skład nazw geograficznych. Dotychczas słowniki językowe podawały zasadę, że jeżeli nazwa własna składa się z dwóch członów i człon drugi jest rzeczownikiem w mianowniku, to wtedy pierwszy człon (czyli termin rodzajowy) należy pisać mała literą, a drugi i kolejne wielką, np. morze Marmara, pustynia Gobi, zatoka Karpentaria. Jednak w praktyce geograficznej w przypadku niektórych nazw człon rodzajowy zawsze pisze się wielką literą (np. Wyżyna Kolorado) co jest niezgodne z zasadami pisowni.

Biorąc pod uwagę te rozbieżności Komisja Ortograficzno-Onomastyczna Rady Języka Polskiego ustaliła:

  • Nazwy geograficzne są nazwami własnymi i nie można automatycznie przenosić na nie reguł obowiązujących dla nazw pospolitych
  • W przypadku nazw dwuczłonowych, których pierwszy człon jest terminem rodzajowym, a drugi nazwą własną w mianowniku, to zawsze należy ustalić z ilu członów składa się dana nazwa. Jeżeli termin rodzajowy jest integralną częścią nazwy to powinien być pisany z wielkiej litery. Nie można zatem przyjąć automatycznych rozwiązań, każda nazwa powinna być rozpatrywana osobno. Z wielkiej litery powinny być zawsze pisane nazwy mórz, zatem poprawne formy to Morze Marmara, Morze Fidżi, Morze Celebes itp., a nie morze Marmara, morze Fidżi, morze Celebes (nie można powiedzieć "przepłynął Marmara", czy "utopił się w Fidżi", tylko "przepłynął Morze Marmara", czy "utopił się w Morzu Fidżi" - termin morze jest tu integralną i nierozłączną częścią nazwy. Podobnie wielką literą należy pisać nazwy zatok, np. Zatoka Karpentaria, Zatoka Alaska. Wielką literą będą pisane również nazwy będące połączeniem rzeczownika (termin rodzajowy) z przydawką dopełniaczową, np. Nizina [czyja? lub czego?] Orinoko, dlatego nazwy jednostek fizjograficznych pochodzące od nazw rzek zawsze powinny być pisane wielka literą, np. Wyżyna Kolorado, Wyżyna Ubangi.
  • Nazwy kanałów mające postać termin kanał + nazwa będąca połączeniem nazw dwóch obiektów geograficznych powinny być pisane wielką literą, gdyż termin kanał jest integralną częścią nazwy, np. Kanał Wieprz-Krzna, Kanał Bruksela-Charleroi, Kanał Amsterdam-Ren, Kanał Dunaj-Morze Czarne.
  • Nazwy polskich jednostek administracyjnych (współczesnych i historycznych) należy pisać małą literą, z tym, że w nazwach województw i powiatów (oraz historycznych już guberni i ziem) oba człony nazwy należy pisać małą literą (np. województwo pomorskie, powiat miński), natomiast w nazwach gmin małą literą pisze się tylko termin "gmina" (np. gmina Zawoja). Przy jednostkach podziału administracyjnego innych krajów sytuacja jest niejednoznaczna i praktycznie trzeba do każdego rodzaju jednostek podchodzić indywidualnie. Z małej litery zawsze należy pisać nazwy obwodów niezależnie od kraju w jakim występują (np. Rosja, Ukraina, Białoruś). Również z małej litery tradycyjnie pisze się nazwy ajmaków w Mongolii.

Ustalenia, donośnie pisania terminów rodzajowych wielką lub małą literą w poszczególnych nazwach, będzie podejmować Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych zgodnie z powyższymi ustaleniami Komisji Ortograficzno-Onomastycznej Rady Języka Polskiego.

Nazwy dodane:

Akrotiri (dla leżącego na Cyprze terytorium zamorskiego Wielkiej Brytanii)

Dhekelia (dla leżącego na Cyprze terytorium zamorskiego Wielkiej Brytanii)

Mozambik (dla wyspy w Mozambiku)

Nazwy zmienione:

Syryjska Republika Arabska (zamiast ArabskaRepublika Syryjska dla pełnej oficjalnej nazwy państwa)