Standaryzacja nazw geograficznych Polski

 

Standaryzacja nazw geograficznych Polski

Urzędowe nazwy geograficzne obiektów z obszaru Polski są ustalane w różny sposób w zależności od rodzaju obiektu:

  • nazwy województw ustalane są ustawą
  • nazwy powiatów, gmin oraz parków narodowych ustalane są rozporządzeniem Rady Ministrów
  • nazwy jednostek pomocniczych gminy (sołectwa, osiedla, dzielnice) oraz nazwy ulic, placów itp. ustalane są uchwałą rady gminy
  • nazwy miejscowości i obiektów fizjograficznych ustalane są rozporządzeniem Ministra Administracji i Cyfryzacji po zasięgnięciu opinii Komisji Nazw Miejscowości i Obiektów Fizjograficznych
  • nazwy rezerwatów przyrody ustalane są zarządzeniem regionalnego dyrektora ochrony środowiska
  • nazwy parków krajobrazowych ustalane są rozporządzeniem wojewody
  • nazwy obszarów Natura 2000 ustalane są rozporządzeniem Ministra Środowiska
  • nazwy obszarów chronionego krajobrazu, pomników przyrody i innych obszarów chronionych ustalane są rozporządzeniem wojewody lub uchwałą rady gminy

Poza nazwami urzędowymi ustalane są również nazwy zestandaryzowane:

  • nazwy obiektów fizjograficznych (w przypadku, gdy obiekt nie ma nazwy urzędowej) ustalane są decyzją Komisji Nazw Miejscowości i Obiektów Fizjograficznych
  • dodatkowe nazwy miejscowości i obiektów fizjograficznych w językach mniejszości ustalane są decyzją Ministra Administracji i Cyfryzacji po zasięgnięciu opinii Komisji Nazw Miejscowości i Obiektów Fizjograficznych
  • dodatkowe nazwy ulic, placów itp. w językach mniejszości ustalane są uchwałą rady gminy po uzyskaniu zgody Ministra Administracji i Cyfryzacji
  • nazwy innych obiektów, w tym budynków, stacji kolejowych, lotnisk, portów ustalane są przez ich właścicieli

Podstawy prawne ustalania nazw:

  • „Ustawa z dnia 24 lipca 1998 r. o wprowadzeniu zasadniczego trójstopniowego podziału terytorialnego państwa” – urzędowe nazwy województw
  • „Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym” – urzędowe nazwy powiatów
  • „Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym” – urzędowe nazwy gmin, jednostek pomocniczych gminy, ulic i placów
  • „Ustawa z dnia 29 sierpnia 2003 r. o urzędowych nazwach miejscowości i obiektów fizjograficznych” – urzędowe nazwy miejscowości i obiektów fizjograficznych
  • „Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody” – urzędowe nazwy parków narodowych, rezerwatów przyrody, parków krajobrazowych, obszarów chronionego krajobrazu, obszarów Natura 2000, pomników przyrody i innych obszarów chronionych
  • „Ustawa z dnia 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym” – dodatkowe nazwy miejscowości i obiektów fizjograficznych oraz ulic, placów itp. w językach mniejszości

Najważniejszym aktem prawnym, z punktu widzenia nazewnictwa geograficznego, jest „Ustawa z dnia 29 sierpnia 2003 r. o urzędowych nazwach miejscowości i obiektów fizjograficznych”. Na podstawie tej ustawy ustalane są nazwy wszystkich zamieszkanych i niezamieszkanych miejscowości, ich części oraz nazwy wszystkich obiektów fizjograficznych. Ustawa ta zastąpiła „Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. o ustaleniu nazw miejscowości i o numeracji nieruchomości”.

Ustawa określa:

  • zasady i tryb ustalania, dokonywania zmian i znoszenia urzędowych nazw miejscowości i ich części oraz urzędowych nazw obiektów fizjograficznych
  • zasady działania Komisji Nazw Miejscowości i Obiektów Fizjograficznych
  • sposób ustalania i ogłaszania wykazów urzędowych nazw miejscowości i ich części oraz obiektów fizjograficznych
  • zasady publikowania gazetera narodowego

 

Komisja Nazw Miejscowości i Obiektów Fizjograficznych, powołana przy Ministrze Administracji i Cyfryzacji (do 2011 przy Ministrze Spraw Wewnętrznych i Administracji), jest ciałem opiniodawczo-doradczym w sprawie nazw z obszaru Polski. Zakres działań Komisji ustala „Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 5 sierpnia 2004 r. w sprawie trybu pracy Komisji Nazw Miejscowości i Obiektów Fizjograficznych oraz wysokości wynagrodzenia przysługującego jej członkom za udział w posiedzeniach” (Dz. U. Nr 177, poz. 1831; zał. 6).

Komisja opiniuje wnioski napływające z poszczególnych gmin do Ministra dotyczące ustalenia, zmienienia lub zniesienia polskich nazw miejscowości i ich części oraz obiektów fizjograficznych. Opiniuje również analogiczne wnioski dotyczące zmiany urzędowo ustalonego rodzaju danej miejscowości lub obiektu fizjograficznego. Komisja ma również prawo sama występować do Ministra z wnioskiem o ustalenie, zmianę lub zniesienie nazwy. W ramach swoich prac Komisja standaryzuje również nazwy tych obiektów fizjograficznych, które nie zostały dotychczas ustalone urzędowo. Bierze również udział w opracowywaniu gazetera narodowego. Od 2005 r. Komisja opiniuje także wnioski napływające z poszczególnych gmin do Ministra dotyczące ustalenia dodatkowych nazw miejscowości i obiektów fizjograficznych w językach mniejszości narodowych, etnicznych i w języku regionalnym.

Pomimo, że Komisja formalnie jest jedynie ciałem doradczym, dotychczas Minister  nie podjął decyzji sprzecznej z zaleceniami Komisji.

Komisja Nazw Miejscowości i Obiektów Fizjograficznych
Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji
ul. Wspólna 4
00-926 Warszawa


Zgodnie z międzynarodowymi zobowiązaniami, Polska powinna udostępniać narodowe ustalenia i publikacje nazewnicze innym państwom. Czyni to, w ramach Grupy Ekspertów ONZ ds. Nazw Geograficznych, Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej, odpowiedzialna za międzynarodową współpracę związaną ze standaryzacją nazw geograficznych.

Więcej informacji o Komisji Nazw Miejscowości i Obiektów Fizjograficznych można znaleźć na stronie http://knmiof.mac.gov.pl/

Historia i organizacja standaryzacji nazw geograficznych w Polsce